Endoproteza kolana

Endoproteza zastępuje uszkodzone powierzchnie stawu elementami metalowymi i tworzywem. Celem jest zmniejszenie bólu oraz poprawa chodzenia. Operację rozważa się, gdy dolegliwości wyraźnie ograniczają życie, a odpowiednio dobrane leczenie bez operacji nie daje wystarczającej poprawy. Sam opis zdjęcia RTG nie przesądza o zabiegu.

Alternatywy mogą obejmować ćwiczenia, fizjoterapię, dostosowanie aktywności, leczenie bólu oraz pomoc w chodzeniu. Dobór zależy od zmian w stawie i ogólnego zdrowia; przy nadmiernej masie ciała jej bezpieczne zmniejszenie może odciążyć kolano. Operacja nie gwarantuje całkowitego ustąpienia dolegliwości ani możliwości uprawiania każdego sportu.

Przed decyzją omów również możliwe powikłania: zakażenie, zakrzep, uszkodzenie nerwów lub naczyń, sztywność i utrzymujący się ból. Czasem potrzebne jest dalsze leczenie lub kolejna operacja. Ryzyko zależy od zdrowia oraz sytuacji konkretnego pacjenta.

W zdrowym kolanie końce kości pokrywa gładka chrząstka. Zwyrodnienie uszkadza tę warstwę oraz inne elementy stawu. Kolano może sztywnieć, puchnąć i zmieniać ustawienie. Do wymiany stawu prowadzą także niektóre choroby zapalne i następstwa urazów. To nie tylko problem „startej chrząstki” widocznej na zdjęciu.

Badanie sprawdza wyprost, zgięcie, stabilność, siłę oraz sposób chodzenia. RTG pokazuje kości, ustawienie nogi i pośrednie oznaki utraty chrząstki, takie jak zwężenie szpary stawu. Rezonans nie jest automatycznie potrzebny przed każdą endoprotezą. Wyniki interpretuje się razem z bólem i ograniczeniami: ważne jest, czy możesz spać, chodzić i wykonywać potrzebne czynności.

Podczas kwalifikacji omów choroby przewlekłe, alergie, wcześniejsze zakrzepy i wszystkie przyjmowane preparaty. Przygotuj aktualną listę leków z dawkami, także leków bez recepty i suplementów. Badania oraz ich terminy ustala placówka na podstawie Twojego stanu zdrowia. Nie wykonuj rozbudowanego pakietu badań bez otrzymania konkretnej listy.

Ustal osobno zasady przyjmowania leków oraz jedzenia i picia przed znieczuleniem. Nie odstawiaj leków samodzielnie. Zgłoś infekcję, gorączkę lub uszkodzenie skóry w okolicy kolana. Jeśli to możliwe, wykorzystaj czas oczekiwania na zalecone ćwiczenia, odpowiednie odżywianie i ograniczenie palenia.

• Usuń luźne dywaniki i przewody z drogi do łazienki. Zapewnij dobre oświetlenie.
• Ułóż często używane rzeczy w zasięgu ręki i przygotuj łatwe posiłki.
• Zorganizuj transport oraz pomoc przy zakupach i codziennych obowiązkach.
• Zapytaj, czy potrzebujesz kul lub balkonika i przećwicz ich używanie z fizjoterapeutą.

Zespół potwierdzi Twoją tożsamość, operowaną stronę i plan zabiegu. Przed wyrażeniem zgody możesz ponownie zapytać o spodziewane korzyści i ryzyka. Anestezjolog omówi znieczulenie ogólne lub przewodowe oraz leczenie bólu. Ostateczny wybór zależy między innymi od zdrowia i rodzaju operacji.

Nie usuwa się całych kości uda i podudzia. Metalowe elementy odtwarzają ich powierzchnie stawowe, a pomiędzy nimi znajduje się wkładka z wytrzymałego tworzywa. W wybranych przypadkach wymienia się także powierzchnię rzepki. Proteza częściowa obejmuje wybrany przedział kolana; całkowita zastępuje większą część jego powierzchni.

Chirurg przygotowuje powierzchnie kości, osadza elementy protezy i sprawdza ruch oraz stabilność kolana. Po operacji personel obserwuje stan ogólny i kontroluje ból. Pierwsze wstawanie odbywa się z pomocą. Termin wypisu zależy od bezpieczeństwa poruszania, gojenia i ogólnej sprawności; nie wynika wyłącznie z liczby dni od zabiegu.

Początkowo mogą występować ból, obrzęk i zmęczenie. Stosuj plan leczenia bólu z wypisu. Jeśli mimo niego nie możesz spać lub wykonywać zaleconych czynności, skontaktuj się z zespołem. Nie zwiększaj dawek ani nie dodawaj leków przeciwbólowych bez uzgodnienia z lekarzem lub farmaceutą. Różne nazwy i różne substancje nie oznaczają, że preparaty można bezpiecznie łączyć; trzeba uwzględnić także leki przeciwzakrzepowe.

Przed wyjściem ustal, jak chronić opatrunek, kiedy skontrolować ranę i czy szwy wymagają usunięcia. Zapytaj o zapobieganie zakrzepom. Jeśli zalecono leki przeciwzakrzepowe, stosuj je dokładnie według instrukcji. Ćwiczenia i krótkie odcinki chodzenia wprowadza się według planu; forsowanie bolesnego kolana nie zastępuje systematycznej rehabilitacji.

Poprawa trwa zwykle miesiące i nie musi przebiegać równomiernie. Fizjoterapeuta pokaże bezpieczne wstawanie, schody i sposób korzystania z kul. Przeplataj aktywność odpoczynkiem. Po wyraźnym zwiększeniu bólu lub obrzęku omów obciążenia zamiast stale je podnosić.

Do odpoczynku wybierz stabilne krzesło, z którego łatwo wstać z użyciem podłokietników. Długie siedzenie z kolanem zgiętym i podpartym stale poduszką pod samym kolanem może utrudniać odzyskanie wyprostu. Podparcie nogi i pozycje odpoczynku stosuj według instruktażu. Na początku zleć komuś odkurzanie, noszenie prania i ciężkich zakupów.

Termin powrotu do pracy zależy od jej rodzaju. Prowadzenie samochodu wymaga sprawnej kontroli pedałów, możliwości bezpiecznego hamowania i braku działania leków osłabiających refleks. Potwierdź gotowość z lekarzem. Przed sportem, klękaniem lub dalszą podróżą zapytaj o ograniczenia dotyczące Twojej protezy i etapu gojenia.