Endoproteza biodra

Staw biodrowy działa jak kula poruszająca się w panewce. Przy jego znacznym uszkodzeniu chodzenie, zakładanie butów, odpoczynek lub sen mogą być bolesne. Endoproteza zastępuje uszkodzone części implantami. Ten poradnik dotyczy planowej operacji; leczenie pilnego złamania może przebiegać inaczej.

O zabiegu decydują objawy, badanie, zdjęcia i Twoje potrzeby. Jeśli ćwiczenia, fizjoterapia, dostosowanie aktywności, pomoc w chodzeniu i leczenie bólu nie zapewniają dostatecznej poprawy, warto omówić operację. Zapytaj o spodziewany efekt oraz ryzyka, w tym zakażenie, zakrzep, zwichnięcie, różnicę długości nóg i możliwość kolejnego zabiegu w przyszłości.

Najczęstszą przyczyną planowej wymiany biodra jest zaawansowane zwyrodnienie. Gładka powierzchnia stawu ulega uszkodzeniu, ruch staje się bolesny, a mięśnie słabną przez ograniczanie aktywności. Podobne problemy mogą wynikać z choroby zapalnej, dawnego urazu albo martwicy głowy kości udowej, czyli uszkodzenia związanego z niedostatecznym ukrwieniem.

Lekarz ocenia ruch biodra, siłę i sposób chodzenia. RTG pomaga zobaczyć deformację oraz stopień zmian i zaplanować implant. Rezonans bywa potrzebny przy dodatkowych wątpliwościach, a nie jako obowiązkowe badanie każdego pacjenta. Leczenie bez operacji poprawia siłę i zmniejsza dolegliwości, choć nie odtwarza już zniszczonej powierzchni stawu.

Przekaż lekarzowi informacje o chorobach przewlekłych, wcześniejszych operacjach, alergiach i problemach ze znieczuleniem. Zabierz listę leków i suplementów oraz dostępne wyniki badań. Placówka wskaże potrzebne badania przedoperacyjne. Nie ma jednego obowiązkowego zestawu dla każdego pacjenta.

Poproś o pisemne instrukcje dotyczące leków i pozostawania na czczo. Nie zmieniaj leczenia samodzielnie, szczególnie gdy przyjmujesz preparaty przeciwzakrzepowe lub leki na cukrzycę. Zgłoś nową infekcję oraz zmiany skórne. Zalecone ćwiczenia, odpowiednie jedzenie i rezygnacja z palenia mogą wspierać przygotowanie.

• Ustal, kto odbierze Cię ze szpitala i pomoże w pierwszym okresie.
• Przygotuj wolne przejście między łóżkiem, łazienką i kuchnią.
• Dobierz z fizjoterapeutą siedzisko i pomoce do ubierania odpowiednie do własnych ograniczeń.
• Omów schody, niskie łóżko i inne trudności w mieszkaniu, zanim wrócisz do domu.

Przed zabiegiem zespół ponownie sprawdzi plan leczenia i stronę operacji. Anestezjolog omówi dostępne sposoby znieczulenia. Przy znieczuleniu przewodowym dolna część ciała jest znieczulona; możliwe są również leki uspokajające. Przy znieczuleniu ogólnym śpisz. Zapytaj o wszystko, co budzi niepokój.

Trzpień protezy umieszcza się w kości udowej, a na nim osadza nową głowę. W miednicy znajduje się element panewkowy z powierzchnią umożliwiającą płynny ruch. Mocowanie cementowe wykorzystuje specjalny cement kostny; bezcementowe opiera się na stabilnym osadzeniu i późniejszym połączeniu kości z powierzchnią implantu. Wybór uwzględnia jakość kości.

Podczas całkowitej wymiany biodra chirurg usuwa uszkodzoną głowę kości udowej, przygotowuje panewkę i osadza elementy protezy. Rodzaj implantu i jego mocowania dobiera do sytuacji klinicznej. Po operacji personel kontroluje stan ogólny, ranę oraz ból. Wstawanie i chodzenie rozpoczynasz z pomocą, gdy zespół uzna to za bezpieczne.

Wypis powinien zawierać zasady obciążania nogi, pielęgnacji rany, przyjmowania leków i kontroli. Sprawdź, czy potrafisz wyjaśnić je własnymi słowami. Jeżeli czegoś nie rozumiesz, poproś o pokazanie lub zapisanie. Ustal, kto i kiedy obejrzy ranę oraz gdzie zgłosić problem poza godzinami pracy poradni.

Niektóre ruchy mogą być czasowo ograniczone, ale zasady zależą między innymi od dostępu operacyjnego i stabilności biodra. Nie przyjmuj automatycznie, że każdy pacjent musi przestrzegać identycznego zakazu zginania biodra. Otrzymaj własną listę dozwolonych pozycji do siedzenia, spania i ubierania. Ćwiczenia oraz stopniowe chodzenie realizuj zgodnie z instrukcją fizjoterapeuty.

Na początku zaplanuj więcej czasu na ubranie i higienę. Korzystaj z pokazanych sposobów wstawania, siadania i pokonywania schodów. Nie sięgaj gwałtownie do podłogi ani nie przenoś ciężkich zakupów, zanim uzgodnisz dopuszczalne obciążenia. Sprzęt pomocniczy ma ułatwiać bezpieczne poruszanie; nie odstawiaj go tylko dlatego, że inna osoba zrobiła to wcześniej.

Siedzisko powinno być stabilne i dopasowane do dozwolonych pozycji. Długa łyżka do butów lub chwytak ograniczają konieczność sięgania do podłogi. Przećwicz ich używanie przed operacją. W łazience nie opieraj ciężaru ciała na wieszaku ani ruchomym meblu. Bezpieczny uchwyt i pomoc drugiej osoby są lepsze niż improwizowanie przy mokrej podłodze.

Powrót do sprawności zwykle zajmuje miesiące. Praca fizyczna wymaga innych umiejętności niż praca przy biurku. Termin prowadzenia auta, podróży i powrotu do współżycia omów indywidualnie. Nie prowadź pod wpływem leków pogarszających koncentrację. Przy wyborze sportu uwzględnia się ryzyko upadku i obciążenia protezy.